کاخ گلستان تهران | آشنایی با بناهای مختلف کاخ گلستان

كاخ گلستان

کاخ گلستان یکی از جذاب‌ترین مجموعه‌های دیدنی تاریخی در شهر تهران است؛ ازاین‌رو به شهروندان تهران یا کسانی که با خرید بلیط پرواز تهران به این شهر سفر می‌کنند پیشنهاد می‌شود که هرگز از دیدن این بنا غافل نشوند. کاخ گلستان مجموعه‌ای عظیم و بسیار زیبا است که در قلب تهران واقع شده است. این مجموعه شامل چندین محوطه و بنای تاریخی است که همه روزه پذیرای گردشگران است. به شما پیشنهاد می‌کنیم که برای دیدن کاخ‌ گلستان وقت کافی بگذارید زیرا هم ارزش دیدن دارد و هم وسعت آن به قدری است که حداقل نیمی از روزتان را باید برای آن صرف کنید. قدمت بناهایی که در کاخ گلستان وجود دارند متفاوت است، البته هر کدام تنوع و جذابیت خاص خود را دارند. از تالارهای آینه کاری شده و مجلل گرفته تا سالن‌های پذیرایی، موزه و بنای دیده‌بانی که در زیر به شرح آن‌ها می‌پردازیم.

پیشینه‌ تاریخی کاخ گلستان

کاخ گلستان بیش از ۴۵۰ سال قدمت دارد. اولین بنا در کاخ گلستان توسط شاه طهماسب صفوی ساخته شده است که متاسفانه تقریبا از بین رفته و در حال حاضر قدیمی‌ترین بنا در مجموعه کاخ گلستان مربوط به دوره زندیه است. کاخ گلستان در ابتدا در جایی به نسبت دورافتاده بنا شده بود زیرا در آن زمان تهران روستای کوچکی بیش نبود. اما پس از اینکه آقا محمد خان قاجار به تهران رسید و تصمیم به تاسیس سلطنتش در کاخ‌ گلستان را گرفت، این مجموعه پیشرفت کرد.

بدین صورت که فتحعلی شاه قاجار که پس از آقا محمد خان به تخت پادشاهی نشست دستور داد تا برخی تالارهای کاخ گلستان را آینه کاری کنند. با این وجود، نمای کنونی که از کاخ گلستان می‌بینیم در دوره ناصرالدین شاه شکل گرفت؛ زیرا ناصرالدین شاه مهمانانی را که از فرنگ می‌آمدند به کاخ‌ گلستان فرا می‌خواند، بدین ترتیب کمی از معماری این مجموعه به فرهنگ خارج از ایران نزدیک است.

بناهای کاخ گلستان

در حال حاضر ۹ تا از بناهای مجموعه کاخ گلستان اجازه بازدید برای عموم را دارند که این بناها عبارتند از: شمس العماره، تالار اصلی کاخ گلستان، سالن تاج‌گذاری، تالار آینه، ایوان مرمر، حو‌ض‌خانه کریمخان، موزه مردم‌شناسی کاخ ابیض، عمارت بادگیر، تالار برلیان.

شمس العماره

آشنایی با کاخ گلستان

این بنا معروف‌ترین بنای کاخ گلستان است. ناصرالدین شاه قاجار دستور ساخت این بنا را داد و ایده‌ آن برگرفته از معماری خارجی است. علت اینکه ناصرالدین شاه به ساخت این بنا مایل بود آن است که تصمیم داشت بنایی بلند در مجموعه کاخ‌ گلستان داشته باشد تا بتواند با رفتن بر فراز آن تمامی شهر را دیده‌بانی کند و بر کوه‌های اطراف اشراف داشته باشد. این بنا در سمت شرق کاخ گلستان واقع شده و معماری آن ایرانی است اما در داخل آن طرح‌های فرنگی و خارجی بر دیوار نقش بسته‌اند. معیرالممالک به طراحی شمس العماره پرداخت. بنای یاد شده با ۳۵ متر ارتفاع در آن زمان بلندترین ساختمان تهران بوده است.

تالار اصلی

تالار اصلی بزرگترین بنا در کاخ گلستان است که شامل چندین تالار نیز می‌شود. این تالارها عبارتند از: آینه، سلام، عاج، ظروف و برلیان. به دلیل حافظت از ساختمان و نیز لوازم گران‌بها و تاریخی موجود در این مجموعه در بدو ورود به تالار اصلی تمامی گردشگران موظف هستند از پاپوش‌های پلاستیکی که ابتدای درب ورودی قرار دارد استفاده کنند و با این کار در حفظ این مجموعه شریک باشند.

تالار سلام

بناهای کاخ گلستان

تالار سلام در مجموعه کاخ گلستان به سالن تاچ‌گذاری نیز معروف است. شاهان قاجار به تقلید از فرنگی‌ها که در کاخ‌های خود تالارهایی داشتند که عتیقه‌جاتشان را نگهداری می‌کردند. اما علت اینکه به آن سالن تاج‌گذاری نیز می‌گویند این است که در زمان پهلوی مکانی برای تاج‌گذاری شاهان بوده است. از جمله تاج‌گذاری‌هایی که در این تالار انجام شده، می‌توان به تاج‌‌گذاری محمدرضا شاه و همسرش اشاره کرد. اما شکوه و جلال کنونی این تالار مربوط به دوره پهلوی است؛ زیرا آینه‌کاری‌های آن به دستور شاه پهلوی صورت گرفت.

علت اینکه به این تالار در کاخ‌ گلستان تالار سلام می‌گویند این است که تخت طاووس به این تالار منتقل شد و از آن پس مراسمات خوشامدگویی در تالار مذکور برپا شد. البته تخت طاووس کنونی در تالار  سلام بدل تخت طاووس اصلی است. از جمله عتیقه‌جات و اشیاء گران‌قیمتی که در این تالار وجود دارند می‌توان به آثار کمال‌الملک، تاج پادشاهی آقامحمد خان و اشیائی قیمتی از اسماعیل صفوی اشاره کرد.

تالار آینه

تالار آینه در سمت غرب مجموعه کاخ گلستان واقع شده که دقیقا کنار سالن تاج‌گذاری قرار دارد. معمار این بنا صنیع‌الملک بوده و وسعت چندانی ندارد. اما به دلیل آینه‌کاری بسیار زیبا شکوه و جلال خاص خود را دارد. البته جای این بنا در گذشته بناهای دیگری بوده‌اند که تخریب شده‌اند. همچنین اینکه یکی از معروف‌ترین آثار کمال‌الملک در این تالار واقع شده که بر شکوه آن نیز افزوده است.

ایوان مرمر

کاخ گلستان تهران

این بنا در کاخ گلستان در زمان زندیه ساخته شده و در زمان قاجار مراسمات نوروزی در آن برگزار می‌شد. از جمله لوازمی که در این کاخ وجود دارند می‌توان پایه‌های بلند، آینه و درب‌های خاتم را نام برد که همگی توسط قاجاریان از مجموعه وکیل شیراز آمده است. البته قاجاریان نیز این ایوان را کمی مجلل‌تر کرده و کارهایی روی آن انجام داده‌اند به عنوان مثال طرح‌هایی نقاشی شده از جنگ‌ها و شکارهایی که در آن زمان انجام می‌شده روی آن وجود دارند.

در ایوان مرمر یک تخت از جنس مرمر قرار دارد که به آن تخت سلیمانی نیز می‌گویند. هنوز دقیقا مشخص نیست که این تخت در چه دوره‌ای ساخته شده اما تاج‌گذاری بسیاری از شاهان قاجاریه بر این تخت انجام گرفته است. این تخت بدین صورت است که صفحه‌ آن بر روی ۶ فرشته و ۱۱ستون و ۳ دیو قرار گرفته که متاسفانه یکی از فرشته‌ها اکنون وجود ندارد و سرنوشت آن مشخص نیست.

حوض‌خانه کریمخان

این بنا درست در کنار تالار ‌تاج‌گذاری قرار گرفته است. حوض‌خانه کریمخان مسقف بوده و دارای یک حوض در وسط است و استاد کمال‌الملک نیز طرحی از این بنا را نقاشی کرده ‌است. این قسمت از کاخ گلستان در واقع گذرگاهی برای رسیدن به باغ و تخت مرمر می‌باشد. طبق گفته‌ها این فضا مورد علاقه ناصرالدین شاه قاجار بود و هنگامی که نیاز به تنهایی و خلوت داشت و یا برای استعمال دخانیات به این قسمت رجوع می‌کرده است.

در این فضا یک تخت مرمر بسیار ساده نیز وجود دارد که شاه قاجار بر روی آن به استراحت می‌پرداخت. پس از مرگ ناصرالدین شاه تصویر او را بر روی سنگ قبرش تراشیدند که در شاه عبدالعظیم که آرامگاه او بود وجود داشت اما پس از مدتی آن را به این قسمت از کاخ گلستان آورده‌اند.

موزه کاخ ابیض یا کاخ سفید

همانطور که از نام این موزه مشخص است در قسمت کاخ ابیض در مجموعه کاخ گلستان واقع شده است. علت نام‌گذاری این کاخ که به معنای سفید می‌باشد آن است که کاخ ابیض را با مرمر سفید ساخته‌اند. ناصرالدین شاه در آن زمان از عثمانیان پیشکش‌هایی نیز دریافت می‌کرد که آن‌ها را در کاخ‌ سفید قرار می‌داد. درواقع کاخ سفید به منزله‌ی محل نگهداری پیشکش‌های عثمانی بود. همچنین لازم به ذکر است که نام این کاخ در گذشته کلاه فرنگی بود و بعدا آن را کاخ ابیض یا سفید نامیدند. ساخت این کاخ تلفیقی از هنر معماری ایرانی و اروپایی است. در زمان پهلوی نیز جلسه هیئت وزیران در این قسمت از کاخ‌ ‌گلستان برپا می‌شد.

عمارت بادگیر

کاخ گلستان کجاست

این عمارت در واقع جزئی از کاخ سفید محسوب می‌شود و جلسه هیئت وزرا که پیش‌تر گفته شد در این محل برگزار می‌شده است. این قسمت از کاخ گلستان مکان مهمی در زمان پهلویان بود زیرا در آن اجلاس مهمی برپا می‌شد.

تالار برلیان

تالار برلیان یکی از زیباترین بناهای دیدنی در کاخ گلستان محسوب می‌شود که دیدن آن می‌تواند چشم هر بیننده‌ای را جذب کند. جای این تالار در گذشته بنایی به نام تالار بلور بوده که تخریب شده و متاسفانه آثاری از آن به جا نمانده است اما طبق گفته‌ها تالار بلور دارای آینه‌کاری‌های بسیار مجلل بوده است. تالار برلیان در نزدیکی عمارت بادگیر قرار دارد و در آن جلوه‌های باشکوهی چون آینه‌ها و چراغ‌‌ها به چشم می‌خورد. طبق وقایع گفته شده در هنگام ساخت این تالار مشکلاتی چون ایجاد ترک و خرابی در ساختمان وجود داشته و به سختی ساخت آن را به پایان رسانده‌اند. به همین دلیل بلندی این بنا به نسبت سایر بناهای کاخ‌ گلستان کوتاه‌تر است.

آدرس و زمان فعالیت کاخ گلستان

کاخ‌‌ گلستان در خیابان ۱۵ خرداد و در ابتدای بازار بزرگ واقع شده است. این کاخ‌ نیز همه روزه به جز ۷ مناسبت‌ در طول سال از ساعت ۹ صبح تا ۵ بعد از ظهر پذیرای گردشگران است. این مناسبت‌ها عبارتند از: رحلت امام خمینی، شهادت حضرت علی، تاسوعا و عاشورا، اربعین و شهادت امام حسن و اما صادق. برای دیدن بنا‌های مختلف این مجموعه باید به صورت جداگانه بلیط تهیه کنید. فروش بلیط کاخ‌ گلستان نیز به صورت الکترونیکی و با دستگاه‌های تعبیه شده در ورودی آن انجام می‌گیرد. ضمنا گردشگران موظند در قسمت‌هایی که اجازه تصویربرداری در آن‌ جا وجود ندارد عکس یا فیلم نگیرند. زیرا عکس برداری می‌تواند آثار مخربی بر بناهای تاریخی داشته باشد.

راه‌های دسترسی به کاخ گلستان

دسترسی به کاخ گلستان با وسایل نقلیه عمومی بسیار راحت است. شما می‌توانید از مترو استفاده کرده و در ایستگاه ۱۵خرداد پیاده شوید. همچنین می‌توانید از اتوبوس‌های خط واحد گلوبندک نیز استفاده کنید و در ایستگاه ۱۵ خرداد نیز پیاده شوید.

اشتراک گذاری:

مایل به ثبت دیدگاه هستید؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *