قلعه رودخان | دژی اسرارآمیز در دل جنگل

قلعه رودخان کجاست

قلعه رودخان یا دژ رودخان یکی از میراث مهم کشورمان در استان گیلان است. این قلعه که از بزرگ‌ترین قلعه‌های نظامی گیلان به حساب می‌آید برای سالیان طولانی مرکز فرمانراوایان این منطقه بوده است. برخی از مورخان بیان داشته‌اند که این بنا به زمان ساسانیان باز می‌گردد، البته باید گفت که قلعه رودخان در زمان سلجوقیان مرمت شد و یکی از پایگاه‌های نظامی در زمان اسماعیلیان نیز بود. برای آشنایی بیشتر با دژ رودخان در ادامه این مطلب از وبسایت پرواز باتو همراه ما باشید.

مکان قلعه رودخان

این قلعه در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی فومن واقع شده است. مساحت دژ رودخان بیش از پنجاه هزار متر مربع بوده و در بلندای کوه و در ارتفاعی بیش از ششصد متر بنا شده است. قلعه یاد شده دارای دیواری ۱۵۰۰ متری و ۶۵ برج و بارو است. برای اینکه بتوانید به این بنای تاریخی دست یابید، باید از شهر فومن گذر کنید و سپس با پشت سر گذاشتن روستاهایی از قبیل گشت، کرد محله، سیاه کش، شمس تالان، گوران پس، هولس کام، سید آباد و قلعه‌ رودخان، وارد روستای حیدرآلات شوید. پس از رسیدن به روستای حیدرآلات برای رسیدن به دژ رودخان پنج کیلومتر را خواهید پیمود و سرانجام این بنای زیبا پیش چشمانتان نمایان خواهد شد. هم‌اکنون بخش اعظمی از مساحت این قلعه را درختان، سنگ‌ها و شن‌ها تشکیل می‌دهند. مکان‌یابی قلعه رودخان برای اولین بار توسط یک محقق لهستانی تبار به‌نام الکساندر شودژکو خچکو صورت گرفت.

علت نامگذاری قلعه رودخان

علت نامگذاری قلعه رودخان

این بنای تاریخی در کنار رودخانه قرار دارد و نام تاریخی آن دژ رودگان یا روگان است که به معنای دژی در کنار رودخانه است. پس از گذشت چندین سال، هم‌اکنون نام این بنا به قلعه رودخان تغییر یافته و ما بنا مذکور را با این نام می‌شناسیم. البته اهالی منطقه تالش، در زبان بومی خود به این بنا قله رخون نیز می‌گویند. از میان نام‌های دیگری که در تاریخ برای این بنا در نظر گرفته شده است می‌توان به سگسال، قلعه هزار پله، حسامی و … اشاره کرد. علت نامگذاری این بنا با نام هزار پله آن است که برای دسترسی به آن باید از پله‌های بسیاری بالا رفت. باستان شناسان در کاوش‌های خود در این منطقه، ۹۳۵ پله یافته‌اند. برخی نیز بر این باور هستند که قلعه در سال سگ بنا شده و به همین علت در قدیم به آن سگسال می‌گفتند.

پیشینه تاریخی قلعه

قلعه رودخان برای سالیان طولانی مرکز فرمانروایی و حکومت حاکمان گیلانی بوده است. با این حال در متون تاریخی مربوط به تاریخ و جغرافیای این منطقه تا پیش از قرن ۱۰ هجری هیچ سخنی از این بنا به میان نیامده است. البته ناگفته نماند که عبدالفتاح فومنی در صفحه‌ی ۱۸۳ کتاب تاریخ گیلان از کوه قلعه رودخان یاد کرده است. سلاطین اسحاقوند نیز که با اشکانیان نسبت داشتند، از دژ رودخان به عنوان مرکز فرمانروایی خود استفاده می‌کردند. این بنا بین سال‌های ۹۱۸ و ۹۲۱ هجری قمری مرمت شد و از آنجایی که این اقدام به دستور حسام الدین امیر دباج ابن امیر علا احساقی صورت گرفت، آن را با نام قلعه حسامی نیز می‌شناسند.

آشنایی با بخش‌های مختلف دژ رودخان

قسمت‌های قلعه رودخان

دژ رودخان از دو بخش تشکیل شده است. بخش اول ارگ می‌باشد که محل زندگی فرمانروا و حرمسرای او بوده است. بخش دوم نیز قورخانه نام دارد که محلی برای فعالیت‌های نظامی و زندگی سربازان محسوب می‌شده است. ارگ در بخش غربی خود دارای ۱۲ دروازه ورودی، حوض، چشمه، حمام، سرخانه، شاه نشین و چندین واحد مسکونی می‌باشد. این واحدهای مسکونی با چندین برج و بارو احاطه شده‌اند. به طور کلی، قلعه رودخان ۱۶ قراول خانه و دو ارگ دارد که ارگ که شاه خانه‌ی قلعه به حساب می‌آید. قراول خانه‌ها نیز دو طبقه هستند و دارای چندین نورگیر و پنجره به سمت خارجی قلعه هستند.

دروازه‌ی قلعه رودخان شمالی است و در گذشته در بالای آن یک کتیبه قرار داشت. هم‌اکنون این کتیبه در بالای دروازه قرار ندارد و در موزه رشت نگهداری می‌شود. چهل برج دیده‌بانی در اطراف قلعه وجود دارد که در این برج‌ها اتاق‌‌هایی هشت ضلعی موجود هستند و با طاق‌های گنبدی شکل پوشیده شده‌اند. از روزنه‌های شیب‌دار اطراف برج نیز در گذشته به منظور تیراندازی و سرازیر کردن مواد مذاب استفاده می‌شده است.

طبیعت پیرامون دژ رودخان

از زمانی که وارد روستای قلعه رودخان می‌شوید تا زمانی که به خود این بنا برسید، کمی فاصله وجود دارد. در این مسیر با طبیعت چشم نواز و مناظر زیبایی رو به رو خواهید شد. اگر با وسیله نقلیه این مسافت را بپیمایید خوب است بدانید که می‌توانید تا فاصله یک و نیم کیلومتری قلعه را با وسیله نقلیه طی کنید. در ارتفاعات اطراف قلعه، درختان تنومند و کهنسال زیادی وجود دارند که نور خورشید از لا به لای شاخ و برگ‌های انبوه آن‌ها نمایان است و منظره‌ای رویایی را به ارمغان می‌آورد. ارتفاع قلعه رودخان از سطح دریا چیزی حدود ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر است. اگر به سمت راست قلعه نگاه کنید، متوجه یک رودخانه خواهید شد.

این رودخانه که خود نیز قلعه رودخان نام دارد منشا گرفته از ارتفاعات بوده و آب آن از سمت جنوب به قسمت شمالی در جریان است. افراد بومی این ناحیه که در کنار قلعه زندگی می‌کنند، وضعیت اقتصادی و اجتماعی چندان مطلوبی ندارند؛ چراکه تنها از طریق دامپروری و کشاورزی روزگار می‌گذرانند. حال صنعت گردشگری می‌تواند بر زندگی و وضعیت معاش این هموطنان عزیز نیز تاثیر گذار باشد و به کمک آنان بیاید.

وضعیت آب و هوایی منطقه

آب و هوای قلعه رودخان

ناحیه قلعه رودخان دارای آب و هوای بسیار مرطوب است و این رطوبت بیش از حد امکان رویش گیاهان و سبزه‌ها را در لا به لای دیوارهای قلعه پدید آورده است. البته ناگفته نماند که رطوبت سبب پوسیدگی دیواره‌های قلعه نیز شده است. با این حال باید گفت که آسیب‌هایی در طول زمان به این بنا وارد شده اما به هیچ عنوان از عظمت و ارزش آن به کاسته نشده است.

چرا باید از قلعه رودخان دیدن کنم؟

با تمام توضیحات و توصیفاتی که تا به اینجا صورت گرفت حتما برای دیدن از این بنای تاریخی مشتاق هستید. قلعه رودخان یکی از دیدنی‌ترین بناهای تاریخی کشورمان است و به هیج وجه از دیدن آن پشیمان نخواهید شد. پس از پیمودن پله‌های بسیار و دستیابی به این قلعه، زمانی که به منظره‌های پایین پای خود نگاه کنید حیرت زده خواهید شد، چراکه سرسبزی و زیبایی این نقطه با هیج کجا قابل مقایسه نیست و به بیانی قطعه‌ای از بهشت بر روی زمین است. گاهی اوقات این ناحیه با مه پوشیده می‌شود و اگر به قدر کافی خوش شانس باشید که در زمان سفر شما این اتفاق رخ دهد، خواهید دید که زیبایی و دل‌انگیزی این منطقه در زمان مه دوچندان خواهد شد. آجرکاری و سنگ‌چینی‌های خاص این قلعه نیز بر جذابیت آن افزوده است.

بهترین فصل برای بازدید از قلعه

اگر به دنبال یک نقطه‌ی خنک در فصل تابستان می‌گردید، فومن را از یاد نبرید. در فصل تابستان دمای هوای فومن حدودا برابر با ۲۲ درجه سانتی‌گراد است؛ از این رو بهترین فصل برای بازدید از قلعه رودخان، تابستان و بهار می‌باشد چراکه در این فصول این ناحیه از گیاهان سرسبز می‌شود. البته فصل پاییز نیز زیبایی‌های خاص خود را دارد و زمین سراسر از برگ‌های قرمز، زرد و نارنجی پوشیده می‌شود. بهتر است در زمستان به این نقطه سفر نکنید چراکه سطح مسیر در فصل زمستان بسیار لغزنده و خطرناک می‌شوند.

به یاد داشته باشید که در هر فصل لباس و کفش مناسب به همراه داشته باشید تا مبادا به دلیل پوشش نامناسب زیبایی‌‌های این سفر را از دست بدهید. همچنین در صورتی که مایل به اقامت در منطقه یاد شده باشید، می‌توانید در پارک جنگلی اطراف آن اردو بزنید. علاوه بر آن، می‌توانید از افراد بومی این ناحیه خانه یا اتاق کرایه کنید. البته هتل معین فومن نیز در منطقه مذکور قرار دارد و برای اسکان گزینه مناسبی خواهد بود.

تعمیرات و مرمت قلعه

مرمت قلعه رودخان

از آنجایی که قلعه رودخان برای سالیان طولانی مرمت نشده، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان گیلان در صدد آن برآمده است تا به مرمت و تعمیر این بنای تاریخی و ارزشمند بپردازد. متاسفانه بنای نام برده شده به سبب رویش علف‌های هرز و گیاهان خودرو با آسیب‌های زیادی مواجه شده است. از همین رو برخی از گیاهان داخل قلعه و درختانی که قلعه را در معرض آسیب قرار داده‌اند، قطع شده‌اند.

با این حال از آنجایی که وسعت قلعه رودخان بسیار زیاد است، این اقدام باید به صورت مستمر صورت بگیرد تا مبادا مشکلات جدی رخ دهد. همچنین در داخل دژ نیز کاوش‌هایی صورت گرفته که در نتیجه‌ی آن‌ها سفال‌های دست ساز بسیار قدیمی یافت شده‌اند. گفته می‌شود که قدمت این سفال‌ها به زمان صفویه باز می‌گردد. به علاوه کاشی‌های گوناگونی نیز در داخل قلعه یافت شده است که قدمت‌شان به زمان صفویه بر می‌گردد.

سخن آخر

در پایان باید گفت اگر به دنبال یک سفر رویایی هستید، بازدید از قلعه رودخان را از یاد نبرید. با سفر به این ناحیه به قدری تحت تاثیر قرار خواهید گرفت که هیچگاه خاطره‌ آن را از یاد نمی‌برید و مایل خواهید بود که چندین بار دیگر نیز قلعه رودخان و اطراف آن دیدن کنید. طبق آمارهای صورت گرفته، با توجه به جذابیت و آب و هوای دلپذیر این منطقه، در آینده‌ی نزدیک قلعه رودخان به یکی از مهم‌ترین قطب‌های گردشگری ایران تبدیل خواهد شد.

اشتراک گذاری:

مایل به ثبت دیدگاه هستید؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *